's-Hertogenbosch door Frederik Hendrik belegerd, 1629
<div>De plaat geeft een panorama te zien, zooals dit zich voorgedaan zou hebben aan den aanschouwer, die in den middag van den 19en Juli 1629 de Vuchterkerktoren had beklommen en vandaar zijn blikken naar het noorden had gewend. Beneden zich ziet hij nog juist in het hoofdkwartier, het kamp van den Prins.</div>
<div>Verderop midden in het Spaansche inundatiewater ligt in de wolkschaduw 's-Hertogenbosch: de St. Janskerk hoog boven de huizen uitstekend en op de wallen verscheidene windmolens.</div> www.flickr.com Verderop midden in het Spaansche inundatiewater ligt in de wolkschaduw 's-Hertogenbosch: de St. Janskerk hoog boven de huizen uitstekend en op de wallen verscheidene windmolens.
<div>Links daarvoor [voor fort St. Antony] ligt het fort Isabella, dat den vorigen dag in de macht der Staatschen is gevallen en van waar nu het fort St. Antony beschoten wordt.</div> www.flickr.com Links daarvoor [voor fort St. Antony] ligt het fort Isabella, dat den vorigen dag in de macht der Staatschen is gevallen en van waar nu het fort St. Antony beschoten wordt.
<div>Links beneden Den Bosch dicht bij de Vuchterpoort ligt het Spaansche fort St. Antony, dat dien eigen dag nog door de bezetting zal verlaten worden.</div> www.flickr.com Links beneden Den Bosch dicht bij de Vuchterpoort ligt het Spaansche fort St. Antony, dat dien eigen dag nog door de bezetting zal verlaten worden.
<div>Het fort Isabella staat nu met het kamp van den Prins in verbinding door zijn naderingswerken. Uit de voorwerken daarvan wordt mede het fort St. Antony beschoten. De loopgraven naar dat fort zijn al aangelegd. De rivier rechts van die loopgraven is de Dommel.</div> www.flickr.com Het fort Isabella staat nu met het kamp van den Prins in verbinding door zijn naderingswerken. Uit de voorwerken daarvan wordt mede het fort St. Antony beschoten. De loopgraven naar dat fort zijn al aangelegd. De rivier rechts van die loopgraven is de Dommel.
<div>Rechts van Den Bosch zien we de inundatie afgebroken door een hoogen weg, die beschermd wordt door het fort Pettelaar. (Dit fort is gedeeltelijk op de plaat te zien; op het midden van den rechterrand der plaat).</div> www.flickr.com Rechts van Den Bosch zien we de inundatie afgebroken door een hoogen weg, die beschermd wordt door het fort Pettelaar. (Dit fort is gedeeltelijk op de plaat te zien; op het midden van den rechterrand der plaat).
<div>De witte plek achter 's-Hertogenbosch, waar het rood van de Staatsche vlag duidelijk in het oog valt, is het kamp van Willem van Nassau met al zijn witte legertenten. Dit kwartier ligt bij het dorp Orten. Zijn naderingswerken zijn bijna voltooid. We zien ze door de inundatie heen op de Ortenpoort toechieten.</div> www.flickr.com De witte plek achter 's-Hertogenbosch, waar het rood van de Staatsche vlag duidelijk in het oog valt, is het kamp van Willem van Nassau met al zijn witte legertenten. Dit kwartier ligt bij het dorp Orten. Zijn naderingswerken zijn bijna voltooid. We zien ze door de inundatie heen op de Ortenpoort toechieten.
<div>Voorbij de Hinthamerpoort zien we als een lichte plek het kwartier van Ernst Casimir. Daar achter ontwaren we als een donkere streep de buitenste linie van het Staatsche leger.</div> www.flickr.com Voorbij de Hinthamerpoort zien we als een lichte plek het kwartier van Ernst Casimir. Daar achter ontwaren we als een donkere streep de buitenste linie van het Staatsche leger
<div>Tusschen de Orten- en de Hinthamerpoort is de Hollandsche ingenieur Mathijs van Voort begonnen zijn loopgraven, door hem volgens eigen vinding ontworpen, aan te leggen.</div> www.flickr.com Tusschen de Orten- en de Hinthamerpoort is de Hollandsche ingenieur Mathijs van Voort begonnen zijn loopgraven, door hem volgens eigen vinding ontworpen, aan te leggen.
<div>Rechts is een stukje kampleven afgebeeld. Marketenters en zoetelaars hebben daar hun hutjes en tentjes opgeslagen. Heeft de soldaat geen dienst, dan kan hij zich daar verpoozen. Het primitieve uithangbord aan een paal gespijkerd, zegt hem waar hij zich te goed kan doen aan bier en wijn. [Een marketenter of zoetelaar was een kampvolger die gerechtigd was om aan soldaten waren te verkopen zoals drank, voedsel en kleine benodigdheden voor het dagelijks leven.]</div> www.flickr.com De jongen van den waard lescht den dorst van een ruiterpaard, met water, dat hij met den zwengel heeft opgehaald uit de welput tusschen de tenten. We zijn hier n.l. op de Vuchterhei, die door het inundatiewater niet bereikt kon worden. De waardin heeft den ruiter een schuimenden kroes bier overgereikt en wacht nu met de handen op de heupen, totdat zij den ledigen kroes weer in ontvangst kan nemen.
<div>De krans van stroo, waarin een half dozijn Spaansche pijpjes met de stelen zijn gestoken, daar boven den ingang van een armzalige tent, lokt hem ook uit eens te proeven, hoe het toebackzuigen hem smaakt. Het waren de Spaansche soldaten, die de gewoonte van het toebackzuigen of zooals we nu zeggen tabakrooken ook naar ons land overbrachten. De Spanjaarden en Portugeezen hadden het op hun beurt geleerd van de Indianan der Kleine Antillen kort na de ontdekking van Amerika.</div> www.flickr.com De krans van stroo, waarin een half dozijn Spaansche pijpjes met de stelen zijn gestoken, daar boven den ingang van een armzalige tent, lokt hem ook uit eens te proeven, hoe het toebackzuigen hem smaakt. Het waren de Spaansche soldaten, die de gewoonte van het toebackzuigen of zooals we nu zeggen tabakrooken ook naar ons land overbrachten. De Spanjaarden en Portugeezen hadden het op hun beurt geleerd van de Indianan der Kleine Antillen kort na de ontdekking van Amerika.
<div>Op de maat van de viool doen soldaten en vrouwen een lustig rondedansje. Ze doen een patertje-langs-den-kant, of zingen een liedje uit den bundel van Jan Jansz. Starter of uit het Nassouse Trompetje.</div> www.flickr.com Op de maat van de viool doen soldaten en vrouwen een lustig rondedansje. Ze doen een patertje-langs-den-kant, of zingen een liedje uit den bundel van Jan Jansz. Starter of uit het Nassouse Trompetje.
<div>Voor de tent, waar de pijpenkrans uithangt, zijn drie soldaten aan het dobbelen, waarbij een trom dienst doet als speeltafel. De waard uit de tent ziet toe bij het spel van zijn klanten en houdt een oog in 't zeil, opdat alles wel eerlijk toegaat. Wanneer de provoost of een van zijn stokbewaarders de spelers overvalt wanneer zij aan het twisten zijn of hij merkt, dat met valsche steenen geworpen wordt, dan zet hij den zoetelaar zonder genade het kamp uit.</div> www.flickr.com Voor de tent, waar de pijpenkrans uithangt, zijn drie soldaten aan het dobbelen, waarbij een trom dienst doet als speeltafel. De waard uit de tent ziet toe bij het spel van zijn klanten en houdt een oog in 't zeil, opdat alles wel eerlijk toegaat. Wanneer de provoost of een van zijn stokbewaarders de spelers overvalt wanneer zij aan het twisten zijn of hij merkt, dat met valsche steenen geworpen wordt, dan zet hij den zoetelaar zonder genade het kamp uit.
<div>Een Staatsche ruiter-trompetter is van zijn paard gestegen, om zich even aan een glas bier te vergasten. Bij de ruiters werden de signalen met een trompet gegeven; bij het voetvolk diende daar de trom voor.</div> www.flickr.com Een Staatsche ruiter-trompetter is van zijn paard gestegen, om zich even aan een glas bier te vergasten. Bij de ruiters werden de signalen met een trompet gegeven; bij het voetvolk diende daar de trom voor.
<div>Links van de stad ligt buiten de inundatie het kwartier van Pinsen bij het dorp Deuteren, kenbaar aan de Staatsche vlag. Iets verderop zien we weer een Staatsche vlag. Daar is het kwartier van den graaf Van Solms, waar de Dieze de buitenste linie doorbreekt. Van de verschansingen langs de Dieze kunnen we de donkere dijken tegen het groene weiland zien afsteken. Schuin-rechts uit het kader van de plaat loopt daar de Bossche sloot met den Boerendijk op toe. Ook de loopgraven van Pinsen naar de Janspoort zijn te onderscheiden.</div> www.flickr.com Links van de stad ligt buiten de inundatie het kwartier van Pinsen bij het dorp Deuteren, kenbaar aan de Staatsche vlag. Iets verderop zien we weer een Staatsche vlag. Daar is het kwartier van den graaf Van Solms, waar de Dieze de buitenste linie doorbreekt. Van de verschansingen langs de Dieze kunnen we de donkere dijken tegen het groene weiland zien afsteken. Schuin-rechts uit het kader van de plaat loopt daar de Bossche sloot met den Boerendijk op toe. Ook de loopgraven van Pinsen naar de Janspoort zijn te onderscheiden.
<div>De jongen van den waard lescht den dorst van een ruiterpaard, met water, dat hij met den zwengel heeft opgehaald uit de welput tusschen de tenten. We zijn hier n.l. op de Vuchterhei, die door het inundatiewater niet bereikt kon worden. De waardin heeft den ruiter een schuimenden kroes bier overgereikt en wacht nu met de handen op de heupen, totdat zij den ledigen kroes weer in ontvangst kan nemen.</div> www.flickr.com De jongen van den waard lescht den dorst van een ruiterpaard, met water, dat hij met den zwengel heeft opgehaald uit de welput tusschen de tenten. We zijn hier n.l. op de Vuchterhei, die door het inundatiewater niet bereikt kon worden. De waardin heeft den ruiter een schuimenden kroes bier overgereikt en wacht nu met de handen op de heupen, totdat zij den ledigen kroes weer in ontvangst kan nemen.
<div>Iets verder op zien we bij een schuurtje, dat tot stalling van paarden dient, een paar ruiters en een soldatenvrouw, die bezig is, wat waschgoed in een mand te pakken.</div> www.flickr.com Iets verder op zien we bij een schuurtje, dat tot stalling van paarden dient, een paar ruiters en een soldatenvrouw, die bezig is, wat waschgoed in een mand te pakken.
<div>Twee stukken geschut, ieder getrokken door een zesspan, worden naar de loopgraven tegen de forten Isabella en St. Antony vervoerd. Een wagen met rijshout voor de verschansing gaat het geschut vooraf. Die wagen is bijna genaderd tot aan de opening in de binnenste linie. Rechts van den weg kunnen we een gedeelte van die linie zien, die al met gras begroeid is.</div> www.flickr.com Twee stukken geschut, ieder getrokken door een zesspan, worden naar de loopgraven tegen de forten Isabella en St. Antony vervoerd. Een wagen met rijshout voor de verschansing gaat het geschut vooraf. Die wagen is bijna genaderd tot aan de opening in de binnenste linie. Rechts van den weg kunnen we een gedeelte van die linie zien, die al met gras begroeid is. www.flickr.com
<div>Een wagen met hooi moet even wachten, tot de stukken geschut gepasseerd zijn en zal dan zijn weg nemen naar de schuur, waar de paarden zijn gestald.</div> www.flickr.com Een wagen met hooi moet even wachten, tot de stukken geschut gepasseerd zijn en zal dan zijn weg nemen naar de schuur, waar de paarden zijn gestald.
<div>De linkerhelft van den voorgrond der plaat wordt ingenomen door legertenten, voor officieren en soldaten. Die groote linnen tent met blauw afgezet is gereserveerd voor den Prins en de gemachtigden der Staten. De vlag, waarbij de schildwacht op post staat, is de Statenvlag; de andere is de Prinsenvlag. Logeeren doen die heeren niet in tenten. De Prins heeft zijn verblijf op het zoogenaamde Heimshuis, een kasteel even buiten het dorp Vucht. De andere heeren hebben hun intrek genomen op het slot Henkenshage of op het kasteel Maurick.</div> www.flickr.com De linkerhelft van den voorgrond der plaat wordt ingenomen door legertenten, voor officieren en soldaten. Die groote linnen tent met blauw afgezet is gereserveerd voor den Prins en de gemachtigden der Staten. De vlag, waarbij de schildwacht op post staat, is de Statenvlag; de andere is de Prinsenvlag. Logeeren doen die heeren niet in tenten. De Prins heeft zijn verblijf op het zoogenaamde Heimshuis, een kasteel even buiten het dorp Vucht. De andere heeren hebben hun intrek genomen op het slot Henkenshage of op het kasteel Maurick.
<div>Links van de groote tent hebben zich eenige piekeniers neer gevleid. Hun lansen of pieken hebben ze in rotten gezet.</div> www.flickr.com Links van de groote tent hebben zich eenige piekeniers neer gevleid. Hun lansen of pieken hebben ze in rotten gezet.
<div>We zien den Prins op zijn schimmel tusschen twee hoofdofficieren, voorafgegaan door een officier te paard en door twee pages en gevolgd door eenige manschappen van 's Prinsen geharnaste lijfgarde, gewapend met lange lansen.</div> www.flickr.com We zien den Prins op zijn schimmel tusschen twee hoofdofficieren, voorafgegaan door een officier te paard en door twee pages en gevolgd door eenige manschappen van 's Prinsen geharnaste lijfgarde, gewapend met lange lansen.
<div>Dat toen het militaire saluut den meerdere nog niet gebracht werd op de wijze zooals dit thans gebruikelijk is, zien we aan den veteraan, die met ongedekt hoofd eerbiedig wacht tot Zijne Excellentie is voorbij gegaan.</div> www.flickr.com Dat toen het militaire saluut den meerdere nog niet gebracht werd op de wijze zooals dit thans gebruikelijk is, zien we aan den veteraan, die met ongedekt hoofd eerbiedig wacht tot Zijne Excellentie is voorbij gegaan.
<div>Links in het veld staat eene roode driehoekige stellage; dat is de galg. Die staat daar als het symbool der gerechtigheid. Daar aan worden vijandelijke spionnen opgeknoopt. Maar ook dient ze ter terechtstelling van al wie zich in het leger door verraad, rebellie of lafhartigheid des doods schuldig heeft gemaakt. Er heerscht strenge tucht in het leger.</div> www.flickr.com Links in het veld staat eene roode driehoekige stellage; dat is de galg. Die staat daar als het symbool der gerechtigheid. Daar aan worden vijandelijke spionnen opgeknoopt. Maar ook dient ze ter terechtstelling van al wie zich in het leger door verraad, rebellie of lafhartigheid des doods schuldig heeft gemaakt. Er heerscht strenge tucht in het leger

This site uses cookies to deliver our services. By using our site, you acknowledge that you have read and understand our Terms of Service and Cookie Policy. Your use of ThingLink's Products and Services, is subject to these policies and terms.